BURSA

Ks. Mieczysława Kuznowicza SJ

Początki Bursy sięgają 1906 roku. W kwietniu tego roku święcenia kapłańskie przyjął jezuita Mieczysław Kuznowicz. Następnie przełożeni zakonni powierzają mu pełnienie obowiązków w prowadzonej przez zakon jezuitów „Opieki św. Stanisława Kostki nad Młodzieżą Terminatorską” w Krakowie. Od tej chwili o. Kuznowicz poświęcił swój czas i uzdolnienia pracy wychowawczej młodzieży. 

Podejmowanym przedsięwzięciom Kuznowiczowi przyświecała konkretna wizja człowieka oparta na wierze chrześcijańskiej oraz troska o wielostronny i pełny rozwój każdego wychowanka. W pozostawionych przez siebie notatkach możemy zauważyć, jak bardzo zależało mu na dostrzeganiu w młodym człowieku dobrych cech i na ich podstawie kształtować ludzkie charaktery. Zdawał sobie sprawę z czyhających niebezpieczeństw, na jakie narażona jest młodzież, jak na przykład lenistwo, lekkomyślność, zmysłowość. Niemniej był przekonany, że nie ograniczają one ludzkich możliwości i nie niszczą tego, co w każdym jest szlachetne, utalentowane, wspaniałe, piękne, dobre.

 

Pochodził z Lichenia

 

Mieczysław Józef Kuznowicz urodził się 15 stycznia 1874 roku w Licheniu koło Konina. Edukację rozpoczął najpierw w Częstochowie, dokąd przeprowadziła się jego rodzina. Następnie sytuacja szkolna spowodowała, że musiał opuścić teren zaboru rosyjskiego i udać się do jezuickiego gimnazjum w Chyrowie. Pobyt w gimnazjum umożliwił mu zapoznanie się z działalnością zakonu, co skłoniło go do wyboru dalszej drogi życiowej. Do nowicjatu zakonnego wstąpił w 1893 roku.

 

Przebieg formacji i kształcenia w zakonie jezuitów nie był dla Kuznowicza okresem bez problemów i trudności. Między innymi kłopoty zdrowotne utrudniały mu systematyczne pobieranie nauki i wywiązywanie się z zajęć i obowiązków zakonnych. Jednak jego ogromna wiara w pomoc i opiekę Bożą oraz zaufanie, jakie pokładał w Matce Najświętszej pomagały mu w przezwyciężaniu pojawiających się trudności i wytrwałego dążenia do celu. Przyjęcie święceń kapłańskich stanowiło dla Kuznowicza przełomowe wydarzenie w jego życiu. Od tego czasu niemal nieprzerwanie do wybuchu II wojny światowej zajmował się wychowaniem młodzieży w przekształconej „Opieki” w zorganizowanym przez siebie Związku Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej.

Organizacja zrzeszająca młodzież

 

Struktura organizacyjna Związku Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej oraz pełnione przez młodzież funkcje związkowe, w ramach działających Kół i Sekcji, miały przyczyniać się do usamodzielnienia oraz uspołecznienia młodego człowieka. Nie sposób w tym momencie opisać całościowej struktury organizacyjnej. Warto jednak podkreślić, że zespoły młodzieżowe funkcjonujące w Związku były prowadzone przez samą młodzież na zasadach samorządu. W ten sposób młody człowiek miał sposobność uczyć się zarówno aktywności, przedsiębiorczości, jak również wzmacniać poczucie własnej godności i wartości oraz przygotować się do życia i do podejmowania odpowiedzialności za dobro wspólne.

 

Ważnym aspektem w przedsięwzięciach wychowawczych Kuznowicza było organizowanie warunków umożliwiających zdobycie przez wychowanków odpowiedniego wykształcenia i podnoszenia kwalifikacji zawodowych poprzez między innymi różnego rodzaju kursy, koła zainteresowań, udzielane korepetycje, pogadanki, spotkania z ciekami osobami. Ogromnie doceniał rolę wychowania teatralnego, muzycznego oraz wychowania fizycznego i troskę o zdrowy styl życia. Propagował idee abstynencji i zapobieganie destruktywnym wpływom środków uzależniających oraz nabywanie umiejętności właściwej organizacji i zagospodarowywania czasu wolnego. Jako kapłan wskazywał na znaczącą rolę w procesie wychowania tak zwanych środków nadprzyrodzonych, a wiec praktykowanie życia sakramentalnego i modlitwy.

W oddziaływaniu wychowawczym Kuznowicza na uwagę zasługuje także indywidualne, osobowe podchodzenie do wychowanka oraz serdeczne okazywanie zainteresowania wszelkimi sprawami młodego człowieka. W ten sposób Kuznowicz zyskiwał życzliwość oraz sympatię u młodych, a ponadto pomagał rozwijać ideały ogólnoludzkie dla dobra osobistego i społecznego. Sprzyjał zatem rozwijaniu w wychowanku zdolności twórczych, nabywaniu właściwych form kulturalnych, pielęgnowania tradycji narodowych, języka, literatury.

 

Kuznowicz swoją postawą, autorytetem oraz zorganizowanym dziełem zrzeszającym młodzież (w sumie ponad 15. tys. osób) wywarł ogromy wpływa na postawę i charaktery młodego człowieka. Dzięki podejmowanym wysiłkom należy zaliczyć Kuznowicza do jednego z pierwszych inicjatorów niwelowania różnic wynikających z pochodzenia z różnych warstw społecznych młodego pokolenia. Nawet niektórzy historycy stoją na stanowisku, że Kuznowicz korzystający ze wzorów wychowawczych zachodniej Europy może być uznany za najwybitniejszego jezuickiego pedagoga XX wieku na ziemiach polskich (L. Grzebień, J. Kochanowicz).

 

 

Przerwana działalność

 

Wspaniale i prężnie rozwijający się Związek dramatycznie został zastopowany. Entuzjazm i radość pracy wychowawczej Kuznowicza został przyćmiony. Wybuch II wojny światowej doprowadził do likwidacji Związku, by na krótko wznowić działalność wychowawczą w latach 1946 do 1950, ale już bez udziału o. Kuznowicza (zmarł 26 marca 1945 roku w Czarnym Potoku). Niestety w 1950 roku władze komunistyczne pod zarzutem działalności antypaństwowej postanowiły Związek zlikwidować.

 

Godne podkreślenia jest postawa wychowanków „Bursy Kuznowicza”. Na przestrzeni kolejnych lat systematycznie spotykali się oni każdego roku, przeważnie w maju, pod przewodnictwem o. Ludwika Piechnika oraz najbliższego współpracownika założyciela Bursy Tadeusza Dalewskiego (zmarł 1979 roku w Warszawie). Celem tych spotkań było podtrzymywanie wcześniej nawiązanych przyjaźni oraz wyrażenie pamięci przez modlitwę i wspominanie swojego mistrza i opiekuna – ojca Kuznowicza. Warto dodać, że o. Piechnik będąc profesorem w uczelni jezuickie w Krakowie zorganizował w latach 1971-1973 seminarium naukowe poświęcone studiom nad życiem i dziełem Mieczysława Kuznowicza. Owocem przeprowadzonej kwerendy było opracowanie siedmiu prac dyplomowych, które stały się podstawą do wydania książki „Ks. Mieczysław Kuznowicz TJ i jego dzieło” (opracowanie red. Andrzej Migała, Kraków 1980).

Nowe realia

 

Przemiany społeczno-polityczne pod koniec lat osiemdziesiątych minionego wieku pozwoliły na nowo wznowić działalność wychowawczą „Bursy Kuznowicza”. W 1989 roku reaktywowano Związek i utworzono bursę dla młodzieży szkół zawodowych, średnich i wyższych. Ówczesny prowincjał jezuitów Prowincji Polski Południowej dokonał z dniem 8 grudnia 1989 roku reerygowania Związku. Potwierdzeniem tej decyzji było rozporządzenie Ministra – Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1990 roku, które przywróciło status prawny odnowionego Związku, uznając za niebyłą decyzję komunistów z 1950 roku. Prezesem wskrzeszonego Związku Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej oraz przełożonym wspólnoty zakonnej w „Domu Kuznowicza” przy ul. Skarbowej został o. Ludwik Piechnik. Był to czas odzyskiwania zagrabionej bezprawnie własności zakończony przywróceniem jej pierwotnego przeznaczenia. Obrazowo można powiedzieć, że mury pamiętające entuzjazm założyciela bursy – ojca Mieczysława Kuznowicza i jego wychowanków – na nowo zostały przeniknięte duchem wychowywania i kształtowania charakterów młodzieży. Dzięki temu mogą być realizowane zadania i ideały, które przyświecały samem Kuznowiczowi.

Przed nami przyszłość

 

O. Mieczysław Kuznowicz był człowiekiem z charyzmą. Potrafił zjednywać sobie drugiego człowieka. Rozmawiał z każdym wychowankiem. W osobistych rozmowach oraz podczas wspólnych spotkań pragnął przekazać zasady i uczyć uczciwości, pracowitości, wzajemnego szacunku do siebie oraz ukazywać wszystko to, co należy do dobrego wychowania. W taki sposób między innymi zapamiętali i po wielu latach z wielkim wzruszeniem i wdzięcznością mówili o Kuznowiczu jego wychowankowie, m.in. Henryk Dudziński, Adam Leniartek; Adam Czyż (zobacz film „Bursa Kuznowicza” – płyta DVD). Nasze czasy potrzebują również wzorców oraz autorytetów, dobrych, wspaniałych, pełnych poświęceń wychowawców i nauczycieli. Pomocą w ich urzeczywistnianiu mogą posłużyć osoby i dzieła, które pozostały a świadczą o wielkich dokonaniach możliwych do zrealizowania w każdym czasie i okolicznościach, do których należy bez wątpienia życie i osiągnięcia o. Mieczysława Kuznowicza.

Ważne jest, pisał Kuznowicz, aby wciąż iść naprzód i rozwijać się. Dlatego wielkie dzieła dokonane z poświęceniem i oddanym sercem stają się świadectwem pokoleń. Do niezapomnianych i trwających do dzisiaj, uwzględniając zmiany społeczne oraz aktualne uwarunkowania, jest dzieło życia „Bursa Kuznowicza”. 

Ks. Mieczysław Kuznowicz SJ na tle Bursy

Adres:

ul. Skarbowa 4

31-121 Kraków

 

Telefon:

(+48) 12 423-44-89
 

Copyright © 2013 by Janusz Mółka. Wszelkie prawa zastrzeżone.